Co gwarantuje ludziom młodym “Gwarancja dla młodzieży”?

Co gwarantuje program „Gwarancji dla młodzieży”?

W ciągu ostatnich miesięcy zrobiło się głośno na temat tzw. Gwarancji dla młodzieży. Dla wielu osób to jednak tylko hasło, dlatego chcielibyśmy przybliżyć wam główne założenia planowanych działań i pokazać, co zmieni się w rzeczywistości młodych ludzi szukających pracy w naszym kraju.

Unia Europejska walczy z bezrobociem

Polska należy do 24 krajów Unii Europejskich, w których będzie realizowana Gwarancja dla młodzieży. Jest ona częścią „Pakietu na rzecz zatrudnienia młodzieży” (Youth Employment Package), który został opracowany w grudniu 2012 roku na szczeblu Unii Europejskiej. Głównym celem Gwarancji dla młodzieży jest ułatwienie młodym ludziom wejścia na rynek pracy. Każdy bezrobotny, który nie osiągnął jeszcze 25 roku życia, w ciągu czterech miesięcy od zakończenia edukacji i rejestracji w powiatowym urzędzie pracy ma otrzymać ofertę pracy, kształcenia zawodowego albo płatnego stażu.

Kto może skorzystać z Programu?

Beneficjentami programu będą osoby w przedziale wiekowym 15-25 lat, a w szczególności osoby z grupy tzw. NEETs (not in employment, education or training), czyli osoby, które nie pracują, nie kształcą się, ani nie szkolą. Dodatkowo osoby do 29 roku życia będą mogły skorzystać z systemu pożyczek na założenie własnej działalności gospodarczej. W grupie wiekowej 15-17 lat program obejmie przede wszystkim osoby, które przedwcześnie ukończyły edukację, a w wieku 18-25 roku życia młodych ludzi, którzy są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy.

Gwarancja dla Młodzieży w kontekście polskim

Założenia Gwarancji zostały wpisane do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy, nad którą trwają obecnie prace w Sejmie. Ustawa ta dostosowuje zapisy prawne do wymogów związanych z realizacją Gwarancji dla młodzieży, co oznacza, że urzędy pracy będą zobowiązane w ciągu 4 miesięcy od dnia rejestracji osoby do 25 roku życia, przedstawić jej dobrą jakości ofertę pracy lub szkoleniową. Ponadto młodzi ludzie będą mogli skorzystać z między innymi następujących dodatkowych instrumentów aktywizacji zawodowej:

  • bonów stażowych,
  • bonów szkoleniowych
  • bonów na zasiedlenie
  • pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej,
  • grantu na telepracę

Wejście przepisów ustawy jest przewidziane na przełomie I i II kwartału 2014 roku

Kto będzie realizował Gwarancję dla młodzieży?

W realizację Gwarancji dla młodzieży zostaną włączone Powiatowe Urzędy Pracy, oraz inne instytucje  i organizacje wspierające bezrobotnych  poprzez konkursy na projekty w zakresie aktywizacji młodych ludzi . Konkursy będą realizowane na poziomie krajowym pod nadzorem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, a na poziomie regionalnym, zgodnie z wytycznymi Unii Europejskiej, pod nadzorem Wojewódzkich Urzędów Pracy.

Program pożyczek dla ludzi młodych

Kolejną instytucją zaangażowaną w projekt będzie Bank Gospodarstwa Krajowego, jako instytucja udzielająca pożyczek osobom w przedziale wiekowym 18-29 lat, na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz pożyczek na zatrudnienie młodej osoby, do roku po otwarciu działalności w ramach programu „Pierwszy biznes- Wsparcie na starcie”. Program został już uruchomiony w kilku województwach, a całą Polskę obejmie w po wejściu wyżej wspomnianej ustawy o zatrudnieniu.

Rola Ochotniczych Hufców Pracy we wspieraniu młodzieży z grupy NEET

Zostały również zintensyfikowane działania Ochotniczych Hufców Pracy (OHP), czyli instytucji zajmującej się świadczeniem usług z zakresu wychowywania i kształcenia, aktywizacji zawodowej młodzieży zagrożonej wykluczeniem. Działania te mają być skierowane do młodzieży z grupy NEET i organizowane między innymi w młodzieżowych centrach kariery, mobilnych centrach informacji zawodowej oraz innych placówkach szkoleniowych i wychowawczych. Osobom w wieku 15-17, które przedwcześnie ukończyły edukację, oferowane będzie doradztwo, szkolenia (np. kursy językowe, szkolenia komputerowe) i dodatkowe wsparcie dydaktyczne. Przewidywane formy wsparcia dla osób dorosłych to przede wszystkim przekwalifikowania lub kursy doskonaląc oraz  staże zawodowe.

Gwarancja dla Młodzieży z punktu widzenia Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych

Biorąc pod uwagę wysokie bezrobocie panujące wśród młodzieży, działania prowadzone w ramach projektu są jak najbardziej słuszne i potrzebne.

Niepokój wzbudza natomiast brak konsultacji programu z przedstawicielami młodzieży w Polsce. Uważamy, że tak istotne programy powinny zostać wypracowane wspólnie z grupą, której te problemy dotyczą. To młodzi ludzie mają największą wiedzę dotyczącą realiów rynku pracy dla absolwentów, dlatego to oni powinni pełnić istotną rolę przy projektowaniu rozwiązań takich jak „Gwarancja dla Młodzieży”. Uważamy także, że wymaga on przemyślanej kampanii społecznej skierowanej do młodych ludzi tak, aby wiedzieli oni, jakie szanse daje program.

Warto też zwrócić uwagę, że poza systemem pożyczek program obejmuję grupę młodych ludzi do 25 roku życia, podczas gdy istotne problemy ze znalezieniem zatrudnienia pojawiają się również w grupie absolwentów 25-30 roku życia. Ważne zatem jak będą działały inne, przewidziane narzędzia wspomagające osoby poszukujące zatrudnienia.

W tym kontekście bardzo ważnym pytaniem jest dobór i ocena instytucji, które będą realizowały programy aktywizacji bezrobotnej młodzieży w trybie konkursowym. Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych zwraca uwagę na fakt, że organizacje pozarządowe mogą mieć trudność z wypełnieniem niektórych kryteriów odnośnie do minimalnej liczby uczestników projektu oraz wymagań strukturalnych przewidzianych w ustawie*.

*  Por. Stanowisko Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych

 Anna Skrzypek, Magdalena Macińska, Kuba Radzewicz

 

Korzystaliśmy z:

Plan realizacji GdM 2014

Sprawozdania ze spotkania Zespołu ds. Strategii Europa 2020 z 17 grudnia 2013

oraz materiałów przygotowanych przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Gospodarki

 

 

 

 

 

 

Magdalena Macinska
5 lutego 2014
Zobacz więcej artykułów